*عبدالعلی صاحب‌محمدی 
مدیرعامل راه آهن و معاون وزیر راه و شهرسازی

سیبنا: با توجه به اهمیت انرژی در در سطح ملی - بین‌المللی و برای دستیـــابی به اهداف سند چشم انداز 20 ساله کشور، باید بهینه‌سازی مصرف انرژی و بهبود روش‌های تولید و بهره‌وری انرژی مد‌نظر مسئولان برنامه‌ریز کشور قرار گیرد. بر این اساس در گام اول، قانون توسعه حمل ونقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت در راستای رسیدن به اهداف مذکور تنظیم و در اواخر سال 1386 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

باید پذیرفت که اجرای سیاست‌های یارانه‌ای یکی از ابزارهای مهم حمایتی دولت‌ها هستند و برای حمایت از مصرف کنندگان، تولید‌کنندگان و صادرکنندگان پرداخت می‌شود. همچنین یکی دیگر از اهداف پرداخت یارانه برقراری عدالت اجتماعی، کمک به فعالیت‌هایی که در آنها اثرات خارجی مثبت وجود دارد و بهبود توزیع درآمد و کمک به اقشار هدف (پرداخت یارانه به کالاهای اساسی) است. البته در بخش‌های چهارگانه صنعت حمل و نقل نیز تنها سیستمی که این مزایا را دارد و دارای آثار خارجی مثبت به جامعه است، حمل ونقل ریلی است که افزایش حمایت و توجه ویژه دولت نکته‌ای قابل توجه در این زمینه به شمار می‌آید.
بررسی آثار واقعی‌سازی نرخ گازوئیل در ناوگان ریلی

از آنجا که بعد از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها قیمت حامل‌های انرژی به سمت واقعی شدن حرکت کرد، بر این اساس تأثیر تغییر قیمت گازوئیل (از 165 ریال قبل از هدفمندسازی به 1500 ریال بعد از هدفمندسازی) در حمل و نقل باری ریلی مد‌نظر قرار می‌گیرد.
کارشناسان و تحلیلگران مسائل اقتصادی معتقدند براساس مطالعات صورت گرفته هرگاه شوک مثبت وارده به اندازه یک انحراف معیار بر قیمت سوخت صورت پذیرد، انتظار خواهیم داشت که از دوره سه به بعد، شاهد افزایش سهم حمل ونقل باری ریلی به کل حمل بارزمینی باشیم. البته در شرایط موجود با توجه به حذف یارانه‌ها و افزایش قیمت سوخت گازوئیل از 165 ریال به 1500 ریال ، شوک مثبت بزرگی به قیمت سوخت وارد شده که انتظار می‌رود در سه دوره اول بعد از وارد آمدن شوک، سهم حمل و نقل ریلی از کل حمل بار زمینی کاهش یابد و از دوره سوم به بعد منجر به افزایش سهم حمل و نقل ریلی نسبت به کل حمل و نقل زمینی شود. البته دولت در راستای تعدیل برخی آثار هدفمندسازی یارانه‌ها بسته‌های حمایتی را مدنظر قرار داد که اهم موارد آن در حوزه ریلی مورد توجه قرار می‌گیرد.

موارد پیشنهادی در بسته حمایتی ستاد هدفمند‌سازی یارانه‌ها

در ناوگان ریلی

الف: ترکیب پرداخت کمک زیان و افزایش نسبی قیمت‌ها
پرداخت یارانه جمعاً به میزان 3340 میلیارد ریال
1. جبران زیان سالیانه ناشی از پائین بودن قیمت بخش مسافری به میزان 1040 میلیارد ریال مندرج در صورت‌های مالی سال 1389
2. جبران زیان سالیانه ناشی از هزینه‌های مستقیم راه آهن در بخش مسافری سالیانه 1800 میلیارد ریال (تعرفه دسترسی به خطوط ، هزینه‌های پرسنلی مرتبط با بخش مسافری، هزینه‌های سربار و تعمیر و نگهداری ایستگاه‌ها و ...)مندرج در صورت‌های مالی راه آهن سال 1389
3. جبران زیان ناشی از تفاوت قیمت تمام شده بخش باری و قیمت فروش بار به میزان 500 میلیارد ریال (این شاخص در موارد3-1 مسئله ذیل مدنظر قرار دارد)

ب: اعمال 50 درصد کمک زیان و افزایش قیمت‌ها

پرداخت یارانه جمعاً به میزان 1670 میلیارد ریال
1
- جبران 50 درصد زیان سالیانه ناشی از تفاوت قیمت‌های فروش بخش مسافری با قیمت تمام شده مندرج در صورت‌های مالی 1389 شرکت قطارهای مسافری رجا به میزان 520 میلیارد ریال و لحاظ مابه التفاوت آن در اصلاح قیمت فروش خدمات مسافری.
2- جبران 50 درصد زیان سالیانه ناشی از هزینه‌های مستقیم بخش مسافری مندرج در صورت‌های مالی 1389 شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران به میزان 900 میلیارد ریال و لحاظ مابه التفاوت آن در اصلاح قیمت فروش خدمات مسافری.
3- جبران 50 درصد زیان سالیانه باری مندرج در صورت‌های مالی 1389 شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران به میزان 250میلیارد ریال و لحاظ مابه التفاوت آن در اصلاح قیمت فروش خدمات باری.
4- افزایش متوسط قیمت فروش خدمات مسافری بخش ریلی با لحاظ پوشش 50درصد زیان سالیانه بخش مسافری رجا و راه آهن جمهوری اسلامی ایران به میزان 76درصد و افزایش قیمت فروش خدمات حمل بار با لحاظ پوشش 50درصد زیان ناشی از حمل بار به میزان 15درصد.
ج: عدم تخصیص یارانه و صرفاً افزایش قیمت‌ها
1- پیش‌بینی 100 درصد زیان ناشی از تفاوت قیمت‌های فروش بخش مسافری با قیمت تمام شده مندرج در صورت‌های مالی 1389 شرکت قطارهای مسافری رجا به میزان 2840 میلیارد ریال و لحاظ آن در افزایش قیمت فروش خدمات مسافری
2- پیش‌بینی 100 درصد زیان ناشی از تفاوت بهای تمام شده و قیمت فروش خدمات حمل بار مندرج در صورت‌های مالی 1389 شرکت راه آهن به میزان 500 میلیارد ریال و لحاظ آن در افزایش قیمت فروش خدمات باری
3- افزایش متوسط قیمت فروش خدمات مسافری بخش ریلی به میزان 135 درصد و بخش بار ریلی به میزان 19درصد.