رضا سیاری
كارشناس خدمات فرودگاهی

فرودگاه ها از با ارزش ترین زیر ساخت های جوامع پیشرفته محسوب می شوند و به دلیل برخورداری از پتانسیل های مختلف، در رشد اقتصادی كشور ها و كمك به ایجاد توسعه پایدار نقش مهمی دارند . ارزش و اهمیت فرودگاه ها در دنیای امروز به حدی است كه برخی كارشناسان، فرودگاه ها را لوكوموتیو اقتصادی هر كشور توصیف می كنند و وجود فرودگاه های پررونق و كارآمد را عامل رشد اقتصادی و توسعه‌ی پایدار می دانند.

سیر تحولات نهادهای بین المللی فرودگاهی :

نخستین اقدامات برای تشكیل یك نهاد بین المللی فرودگاهی، به سال 1948 باز می گردد. در این سال شورای اپراتوران فرودگاهی–كه بعدها به اتحادیه بین المللی اپراتوران فرودگاهی–تغییر نام یافت، در واشنگتن. دی. سی ایالات متحده تاسیس شد. دو سال بعد، یك نهاد دیگر به نام اتحادیه فرودگاه های اروپای غربی در زوریخ سوئیس پا به عرصه نهاد و در سال 1962 اتحادیه فرودگاه های بین المللی غیر نظامی در شهر پاریس تأسیس گردید. در سال 1970 شورای هماهنگی اتحادیه های فرودگاهی در ژنو بنیان نهاده شد تا سخنگو و نماینده‌ی سه اتحادیه مذكور در سازمان بین المللی هواپیمایی كشوری (ایكائو) و اتحادیه بین المللی حمل و نقل هوایی (یاتا) باشد.

یك سال بعد، ایكائو به شورای هماهنگی اتحادیه های فرودگاهی، اختیارات نظارتی اعطا كرد. در سال 1985 اتحادیه فرودگاه های اروپای غربی منحل شد و اعضای آن به اتحادیه فرودگاه های بین المللی غیر نظامی و اتحادیه اپراتوران فرودگاهی پیوستند. سال 1991 برای صنعت فرودگاهی، سالی متفاوت بود. در این سال، كه نقطه عطفی در تاریخ حیات این صنعت به شمار می رود، دو اتحادیه مذكور با یكدیگر ادغام شدند و اتحادیه بین المللی فرودگاه ها را بنیان نهادند.

در همان سال آغاز فعالیت، مقرر شد اتحادیه بین المللی فرودگاه ها، علاوه بر ساختمان مركزی واقع در ژنو، شش دفتر منطقه ای نیز در آسیا، آفریقا، اروپا، آمریكای لاتین و حوزه‌ی كارئیب، آمریكای شمالی، و اقیانوسیه داشته باشد.

دفاتر منطقه ای نیز به ترتیب در شهرهای دهلی نو، قاهره، بروكسل، كاراكاس، واشنگتن، و ونكوور مستقر شدند. در همین سال ایجاد كمیته های دائمی جهانی اتحادیه‌ی بین المللی فرودگاه ها نیز به تصویب رسید و با فعالیت كمیته های منطقه ای نیز در همان زمینه های كاری كمیته های دائمی، موافقت شد.

در سال 1993 صندوق توسعه‌ی فرودگاه ها ایجاد شد. یك سال بعد برنامه ‌ِی شركای تجاری جهانی اتحادیه بین المللی فرودگاه ها به تصویب رسید و در همین سال، دفتر ارتباط با ایكائو نیز در مونتریال كانادا افتتاح شد. در سال 2004 دفاتر مناطق آمریكای جنوبی و آسیا–اقیانوسیه به ترتیب به شهر مریدا و جزیره ی هنگ كنگ منتقل شدند. در سال 2006 دفاتر منطقه ای آسیا و اقیانوسیه با یكدیگر ادغام شدند. در سال 2007 دفتر منطقه ای اتحادیه بین المللی فرودگاه ها در كازابلانكا افتتاح شد و در سال 2008 خانم آنجلاگیتنس، مدیر كل جدید این اتحادیه، جایگزین آقای رابرت، جی، آرونسون، مدیر پرتلاش این اتحادیه شد .

اعضای اتحادیه‌ی بین المللی فرودگاه ها :

در اول ژانویه ی سال 2008 ، اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها دارای 580 عضو بود كه 1640 فرودگاه را در 175 كشور جهان اداره می كرد. طبق آمار اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها، در سال 2007 بیش از چهار میلیارد و 400 میلیون نفر و 85 میلیون تن كالا از فرودگاه های عضو این اتحادیه جابه جا شده است. امروزه بیش از 95 درصد ترافیك مسافری جهان، از فرودگاه های عضو این اتحادیه انجام می شود.
اتحادیه بین المللی فرودگاه ها دارای پنج دفتر منطقه ای به شرح زیر است :
دفتر منطقه ای آفریقا در كازابلانكا
دفتر منطقه ای آسیا- اقیانوسیه در هنگ كنگ
دفتر منطقه ای اروپا در بروكسل
دفتر منطقه ای آمریكای لاتین و حوزه‌ی كارائیب در مریدا
دفتر منطقه ای آمریكای شمالی در واشنگتن دی..سی

لازم به ذكر است اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها برای هماهنگی امور با سازمان های دولتی و غیر دولتی، از همكاری كمیته های تخصصی و گروه های كاری نیز بهره می برد .

ساختار اتحادیه‌ی بین المللی فرودگاه ها:

عالی ترین مرجع تصمیم گیری در اتحادیه بین المللی فرودگاه ها "مجمع عمومی" است. این نهاد بین المللی فرودگاهی، همچنین، یك هیات امنای 29 نفره دارد كه اعضای آن متشكل از مشاوران منطقه ای و ناظران برنامه‌ی جهانی شركای تجاری است و حداقل دو بار در سال تشكیل جلسه می دهند. هیات امنا علاوه بر تدوین خط مشی اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها مطابق با اساسنامه و تصمیمات اتحادیه، موضوعات مهمی را كه در جلسه‌ی سالانه‌ی مجمع عمومی به آنها پرداخته نمی شود، مورد بحث و بررسی قرار می دهد.

اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها یك كمیته‌ی اجرایی هشت نفره نیز دارد كه علاوه بر اجرای مصوبات هیات امنا، بر حسن فعالیت این هیات نیز نظارت می كند. ریاست هر دو نهاد بر عهده‌ی رییس اتحادیه ی بین المللی فرودگاه هاست. ناگفته نماند وظیفه‌ی تحقق سیاست های سازمان مركزی اتحادیه ی بین المللی فرودگاه ها و همچنین اداره ‌ی این اتحادیه، بر عهده‌ی مدیر كل، رئیس هیات امنا، و سخنگوی این نهاد بین المللی است.

كمیته ها و كارگروه های اتحادیه بین المللی فرودگاه ها:

اتحادیه بین المللی فرودگاه ها دارای پنج كمیته‌ی دائمی، سه كمیته‌ی فرعی، و دو گروه كاری است . كمیته های دائمی و فرعی ، كه زیر نظر هیات امنای اتحادیه بین المللی فرودگاه ها اداره می شوند، در حوزه های تخصصی خود به هیأت امنا مشاوره می دهند این كمیته ها، همچنین، ملزم می باشند در موارد مقتضی به هیات امنا، كمیته‌ی اجرایی، و دبیرخانه كمك نمایند .

اتحادیه‌ی بین المللی فرودگاه ها در تعامل با سایر نهادهای بین المللی :

گرچه مهم ترین رسالت اتحادیه بین المللی فرودگاه ها، یكپارچه سازی نحوه‌ی فعالیت فرودگاه ها، تعیین خط مشی و سیاستگذاری ست، اما فعالیت های این اتحادیه محدود به این موارد نمی شود و این نهاد بین المللی با سایر سازمان ها و نهادهای بین المللی، از جمله ایكائو و یاتا، رابطه و همكاری تنگاتنگی دارد .