لطف الله فروزنده
سیبنا: یکی از مهمترین شاخصهای حکومت اسلامی، ارتباط با مردم است. مردم ولینعمت این انقلاب هستند. توجه به مردم یک اصل و ضرورت است. بدون حضور مردم متدین و قهرمان و حمایت آنها، بهطور قطع ایجاد و استمرار انقلاب اسلامی ممکن نبود.
بزرگترین معجزه حضرت امام(ره) این بود که توانست با استفاده از نقطه مشترک مردم ایران -باور و اعتقاد به اسلام- بزرگترین انقلاب تاریخ را شکل دهد و گفتمانی بر مبنای اعتقادات مردمی ایجاد کند که آثار و برکات آن در ایران و دنیا مشهود است. بر همین اساس بر دولتمردان فرض است که توجه به امور مردم را در اولویت اول کار خود قرار دهند.
در سالهای گذشته -قبل از دولت نهم- یک نگاه لیبرال و اشرافیگری در سیستم اداری ما شکل گرفته بود. این نگاه که شکاف عمیق بین مردم و مسئولین را ایجاد کرد، طبعاً نارضایتی مردم را نیز بهدنبال داشت. هر چند مقام معظم رهبری در ایجاد و تولید گفتمان اصولگرایی، توجه به عدالت، مردمی بودن، سادهزیستی، ارتباط با مردم، مبارزه با فقر و فساد و تبعیض را تأکید و تبیین میکردند اما چندان مورد توجه دولتمردان وقت قرار نمیگرفت.
آقای دکتر احمدینژاد با شعارهای اصیل انقلاب اسلامی مانند عدالت، ولایتمداری، مردمی بودن و سادهزیستی وارد صحنه انتخابات شد. مردم که تشنه این گفتمان و اصول بودند، در یک رقابت سخت بهویژه در مرحله دوم نهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری، ایشان را انتخاب کردند. دکتر احمدینژاد براساس وعده مردم، اولین برنامه اجرایی برای تحقق این اصول را در قالب «سفرهای استانی» طراحی و اجرا کرد. در این نوشتار به برخی از آثار و برکات این ایده میپردازیم.
١. از نظر سیاسی - اجتماعی
حضور رئیسجمهوری و دولتمردان در استانها، شهرها و اقصی نقاط کشور و دیدار با مردم باعث تعامل و ارتباط و علاقه متقابل مردم و مسئولین خواهد شد که نتیجه مهم آن افزایش سرمایه اجتماعی و اعتماد و باور بیشتر مردم به مسئولین است. در عین حال مسئولین از نزدیک با روحیات، نیازها و خواستههای مردم آشنا خواهند شد.
٢. کاهش فرآیند بوروکراسی و کاغذبازی
ی
کی از آلتهای نظام اداری کاغذبازی، بوروکراسی پیچیده است که معمولا باعث عدم تحقق امور یا طولانی شدن آن خواهد شد. حضور دولت در استانها و شناخت و حل مسئله و مشکل در حقیقت شکستن این حلقه بسته و گاهی در جهت تمرکززدایی اداری، افزایش بهرهوری، کاهش فرآیند انجام کار و رضایت مردم خواهد شد. بر همین اساس، مردم برای حل مشکلات به این سفرها بسیار امیدوارند.
3. آثار سیاسی بینالمللی
حضور میلیونی مردم، در استقبال از رئیسجمهوری در حقیقت یک میتینگ وفاداری به نظام و آمادگی مردم برای دفاع از اصول و مبانی انقلاب اسلامی بهویژه مبارزه با نظام استکبار و دفاع از حق مسلم هستهای است. بهطوریکه دشمن با دیدن این وفاداری و شور و شوق مردم به موضع انفعال خواهد افتاد و اهداف نظام در صحنه بینالمللی بهتر و سریعتر و کاملتر پیگیری خواهد شد.
4.آثار اقتصادی - اسلامی
بررسی پروندههای نیمهتمام از نزدیک، رفع موانع مالی، مدیریتی - حقوقی و افزایش سرعت تکمیل پروژه آثار و برکات فراوانی را فراهم میکند.
قوهها اولویتبندی میشود، پروندهها را متناسب با ظرفیت و استعداد منطقه تعریف میکنند و گرههای کور توسعه منطقه را از نزدیک میگشایند.
5.توسعه عدالتمحور
از نکات مهم، شعار «توسعه عدالت محور» است؛ توزیع متوازن اعتبارات و تسهیلات و امکانات کشور، توجه ویژه به مناطق محروم، توسعه و آبادانی روستاها، توجه به امور رفاهی، ورزشی، فرهنگی مناطق محروم، باعث رشد متوازن کشور و گام مهمی در تحقق عینی عدالت است. مردم با تمام وجود طعم شیرین عدالت را چشیده و دغدغه اصلی آنها مطالبه عدالت خواهد شد. در عین حال، آثار و برکات توسعه و آبادانی عدالتمحور را از نزدیک لمس خواهند کرد.
6.پاسخگویی و به چالش کشیدن مسئولین
حضور مسئولین در بین مردم ضمن افزایش اعتماد و حل فوری مشکل مردم، بستر پاسخگویی مسئولین را فراهم خواهد کرد. مردم بهطور روشن، صریح و رودررو از مسئولین سئوال کرده و عملکرد و سیستم آنها را به چالش میکشند. در این سیستم، مسئولین موظفند پاسخ روشن و منطقی به مردم بدهند. امکان ارزیابی عملکرد مسئولین ملی و استانی در نتیجه این سفرها قابل بررسی و سنجش است. بهعنوان مثال، در انتخابات دهمین دوره ریاستجمهوری، مشارکت گسترده مردم، رأی بالا به آقای احمدینژاد بهویژه در مناطق محروم و شهرهای کوچک و روستاها بزرگترین معیار موفقیت این اقدام است.
7.تأثیر مثبت در روحیه مدیران کشور
وقتی وزیر یا معاون وزیر در بین مردم، روستاها و مناطق محروم حضور پیدا میکند، خودبهخود سادهزیستی، خداباوری، رسیدگی به امور مردم در رفتار آنها نهادینه خواهد شد. آشنایی با درد مردم از نزدیک و لمس آن، آغاز تفکر و برنامهریزی برای شناسایی عوامل اصلی مشکلات و رفع آنها خواهد شد.از طرفی این ارتباط با مردم بهویژه محرومین در روحیه مدیران بسیار تأثیر دارد. بهعنوان مثال یک نمونه عینی را عرض میکنم:
در سفر به یک شهرستان نماینده دولت بودم، پس از شرکت در سفر مردمی اداری و بازدید وافتتاح پروژهها، در فرمانداری با مردم دیدار داشتم اولا حضور مردم در فرمانداری، تعاملبا فرماندار و مجموعه فرمانداری و توجه آنها به مشکلات مردم در نوع خودش قابل تحسین بود. اما وقتی با ٤٠ خانواده نیازمند دیدار کردیم، مشکلات بسیاری با یک دستور، یک راهنمایی، و پرداخت مبلغ کمی حل شد که بهطور قطع سیستم بوروکراسی قادر به پاسخگویی آن نبود.
رضایت مردم، رضایت درونی خودم، و احساس رضایت وجدان از آثار آن بود. در این میان خانمی را دیدم که با سه فرزند معلول بدون سرپرست خانواده در شرایط سخت زندگی میکرد، با دیدار و پیگیری مشکل ایشان حل شد. آثاری که این کار برای بنده و امثال بنده دارد، از هر کاری در طول عمر بهتر است ضمنا در محضر الهی جایگاه ویژهای دارد. بدون شک در هر تصمیم و هر حرکتی با خود حدیث نفس میکنیم که امثال این خانم در کشور هستند.
لذا در هزینه کردن بودجه دولتی، رفتار مدیریتی، رفتار زندگی فردی و خانواده و کار و تلاش نباید از این مسئله غافل بود. چرا که بدون سادهزیستی، روحیه مردمی و کار شبانهروزی نمیتوان در این رابطه اقدامی کرد.
در پایان بر این باورم این روش مدیریتی که در کشور نهادینه شده، روش مطالبه مردم از دولتهای آینده هم خواهد بود؛ چنانکه از هماکنون، برای بسیاری از کشورهای جهان بهعنوان یک مدل مدیریتی نیز مطرح است.