فریدون آخوندی

تحول شگرف در نظام مالی و سیستم حسابداری شهرداری تهران که طی ماههای گذشته اتفاق افتاده است از جمله فوائد مترتب بر استقرار سیستم حسابداری تعهدی، امكان تهیه صورت‌های مالی شفاف می‌باشد تا درپرتو آن بتوان زمینه را نسبت به پاسخگوئی فراهم آورد.
واژه پاسخگوئی ( حساب‌دهی) در زبان انگلیسی معادل Accountability می‌باشد كه از اشتقاق Accounting
یعنی حسابداری است و Accountant برابر حسابدار است . اقتصاددانان و اساتید فن در رشته مالی و حسابداری معتقدند اگر قرن بیستم ، قرن سهامداران ( stockholders ) بود قرن بیست و یكم قرن ذینفعان ( stakeholders ) است به عبارت دیگر :
هر ذینفع و ذیحق و ذیعلاقه ، در پرتو یك حساب و كتاب روشن می‌خواهد از آنچه متولیان و نمایندگان
و منتخبان‌اش انجام دادند آگاه شود و به درستی یا نادرستی اعمال و تصمیماتشان شهادت دهد از مصادیق بارز این حساب خواهی و حساب‌دهی مطالبات شهروندان از نمایندگان انتخابی خود در شهرداری‌‌هاست.
شهروندان ابرشهری هم چون تهران، با انتخاب شورای اسلامی شهر تهران و متعاقب آن انتخاب شهردار توسط شورای شهر، در صف حساب‌خواهان قرار می‌گیرند و می‌خواهند از كم و كیف كارهای انجام شده در زمان تصدی‌گری آنها آگاه شوند و بطور درست در مورد عملكرد آنها داوری كنند و این مهم انجام نخواهد شد مگر در چارچوب دستورالعمل‌ها ، رویه‌ها، قوانین و استانداردهای متعالی كه دارای مقبولیت عام نیز باشد.
از آن سو، پیروان راستین امام علی در مصدر پاسخگوئی به تبعیت از راه او ، در صیانت از بیت‌المال،
باید همه توان خود را بكار گیرند و همواره آمادگی گذاشتن میله گداخته ، بر كف دست ، هر زیاده‌خواه ولوبردارخود باشند.
حال به تبعیت از این باور و رعایت جمیع شئونات اعتقادی و نیز اخلاق حرفه¬ای همه ما باید در جستجوی راهی برتر، در جایگاه پاسخگویی نسبت به مسولیتهای كه بر عهده داریم برآئیم و این امردر بخش عمومی و دولتی و جایی كه اختیارات مسئولان منبعث از اراده مردم است تجلی و تبلور بیشتری می بابد.
سیستم های حساس هم چون مالی و حسابداری كه قلب تپنده هر دستگاه اعم از عمومی یا خصوصی است، چنانچه برخوردار از انصباط و روش دقیق و متكی بر یك استاندارد پذیرفته شده ، و دارا ی مقبولیت نباشد ، نتیجه و ماحصل تلاش مسئولان در بوته¬ای از ابهام باقی خواهد ماند و اگر این موضوع مربوط به دستگاه عریض و طویلی هم چون شهرداری تهران با آن همه وظایف متعدد و متنوع از رفت و روب كوچه پس كوچه¬های شهر گرفته تا رسیدگی به وضع كارتن خواب¬ها، باشد از جابجایی مردم از طریق وسائط نقلیه عمومی گرفته تا ساماندهی به وضع نابه سامان ترافیك باشد از ساخت و سازهای بی رویه گرفته تا داشتن دغدغه¬ برای اوقات فراغت نونهالان و سالخوردگان باشد،
بی تردیدتمامی این موارد باید در قالب ارقام و اعداد تعریف شود و در چارچوب یك بودجه تكنیكی میزان حصول به این هدفها شفاف گردد ، و هرگونه انحراف در اهداف پیش بینی شده مشخص و ریشه یابی شده و در معرض داوری قرارگیرد.
در سیستم حسابداری تعهدی ، الزام در رعایت یك اصل مهم یعنی تطبیق (matching)سبب میشود كه هزینه¬های یك دوره از درآمدهای همان دوره تحمل گردد. و بودجه در چارچوب یك برنامه مصوب
باجراءدرآید و در پایان هر دوره مالی مقایسه تطبیقی با حداقل یك دوره مالی گذشته بعمل آید تا ضمن بررسی كلیه تنگناها ، چاره جویئها و ساماندهی برای دوره های مالی بعد صورت پذیرد.